De winnende scriptie

In de scriptie onderzoekt van der Meijs hoe penal populisme—een politieke strategie die inzet op harde straffen, strenge detentieomstandigheden en het idee dat mensenrechten “de verkeerde mensen beschermen”—de legitimiteit van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) onder druk zet. Aan de hand van recente Nederlandse en Europese ontwikkelingen laat het onderzoek zien hoe dit populistische discours botst met de minderheidsbeschermende aard van mensenrechten en met de rol van internationale hoven als tegenmacht. Door een gedetailleerde analyse van strafrechtelijke jurisprudentie toont de scriptie dat het EHRM, geconfronteerd met toenemende politieke weerstand, zijn interpretatieve benadering aanpast: het blijft de kern van het EVRM verdedigen, maar doet dit via smallere redeneringen, flexibelere standaarden en grotere terughoudendheid richting staten. Deze subtiele verschuivingen hebben grote gevolgen, juist voor groepen die het meest kwetsbaar zijn binnen het strafrecht.

De schrijver concludeert dat het EHRM niet capituleert voor populistische druk, maar wel merkbaar voorzichtiger opereert in politiek gevoelige strafzaken. Deze ontwikkeling is zorgwekkend omdat ze zich geleidelijk voltrekt en daardoor gemakkelijk onopgemerkt blijft: het zijn de opeenstapelingen van kleine verschuivingen die uiteindelijk het landschap veranderen. Recente politieke controverse, zoals de PVV‑kritiek op het Nederlandse standpunt over migratie-uitspraken van het EHRM, bevestigt dat dezelfde populistische logica zich in meerdere domeinen manifesteert. De belangrijkste bijdrage van de scriptie ligt daarom in het zichtbaar maken van deze patronen: niet om het Hof te veroordelen, maar om beter te begrijpen hoe politieke druk juridische redenering beïnvloedt. Alleen door deze ontwikkelingen tijdig te herkennen, kan het debat over de toekomst van internationale mensenrechtenbescherming op een geïnformeerde en waakzame manier worden gevoerd.

Complimenten van de jury

• Bijzonder hoog niveau, heldere probleemstelling, goede structuur.
• Toegankelijk en afgewogen.
• Verrassend om het onderwerp te bezien vanuit de invloed van penal populisme op de mensenrechten bescherming in Europa.

Marloes zegt zelf over haar scriptie en de prijs:

“Het is een eer om deze prijs te mogen ontvangen en daarmee de bevindingen uit mijn onderzoek breder onder de aandacht te brengen. Deze scriptie onderzoekt hoe populistische kritiek en politieke druk doorwerken in de rechtspraak van internationale gerechtshoven. De analyse laat zien dat dit kan leiden tot strategische terughoudendheid in de interpretatie van mensenrechtennormen. Die benadering roept discussie op, maar laat ook zien dat het hof zoekt naar een strategie die juridisch verdedigbaar en institutioneel houdbaar is. Tegelijk schuilt daarin een paradox: terughoudendheid kan legitimiteit bij staten versterken, maar gaat soms ten koste van de robuustheid van mensenrechtenbescherming. Het hof opereert daarmee in een spagaat waarin beide kanten verdedigbaar zijn, maar geen van beide zonder kosten.”

We feliciteren Marloes van harte met haar winst!

Eervolle vermelding voor de runner-up

Anastasiia Sivash is door de jury verkozen als runner-up met haar scriptie Hide the Girls: Behind the Curtains of Performance of Justice in Timor-Leste and Ukraine. Haar inzending werd o.a. geprezen voor de relevantie en actualiteit van het onderwerp, de ambitie, en het uitstekende interdisciplinaire onderzoek. Zij zal tijdens de uitreiking een eervolle vermelding en certificaat ontvangen. Ook Anastasiia feliciteren wij met haar verdienste.

We bedanken de andere kandidaten hartelijk voor hun deelname.

De jury

Dank aan de juryleden, die ook dit jaar weer met veel enthousiasme en kennis hebben meegelezen en de moeilijke taak hadden een winnaar te kiezen uit de indrukwekkende inzendingen:

• Mr. Hans Thoolen, mede-oprichter en eerste voorzitter NJCM; thans secretaris van het bestuur van de Martin Ennals Stichting;
• Mr. dr. Ineke Boerefijn, coördinerend beleidsadviseur, College voor de Rechten van de Mens;
• Mr. dr. Michiel van Emmerik, universitair hoofddocent Staatsrecht aan de Radboud Universiteit;
• Mr. Marilyn Haimé, gepensioneerd voormalig Directeur Constitutionele Zaken en Wetgeving (BZK) respectievelijk Directeur Inburgering en Integratie (SZW);
• Prof. dr. Jasper Krommendijk, hoogleraar Rechten van de Mens aan de Radboud Universiteit;
• Prof. dr. Rick Lawson, voorzitter College voor de Rechten van de Mens;
• Mr. Tamara Trotman, raadsheer Hoge Raad.

Uitreiking van de prijs

De uitreiking van de prijs zal plaatsvinden tijdens de Algemene Ledenvergadering 2026, welke gepland staat voor 10 juni. Wij kijken ernaar uit daar ten overstaan van de leden de prijs te overhandigen.