Volgens het NJCM wordt de zogenoemde zelfredzaamheidstoets regelmatig zo strikt toegepast dat mensen zonder adequate opvangvoorziening blijven, ook wanneer zij feitelijk niet in staat zijn hun situatie zelf op te lossen. Daarnaast ontvangt het NJCM signalen dat gemeenten opvang weigeren wegens een vermeend gebrek aan regiobinding, terwijl dit geen wettelijke afwijzingsgrond is. Ook maakt het NJCM zich zorgen over meldingen dat vrouwen met kinderen die opvang zoeken soms worden geconfronteerd met dreigingen van een melding bij Veilig Thuis.

Een belangrijk aandachtspunt in de brief is de rechtsbescherming van mensen die een beroep doen op maatschappelijke opvang. Het NJCM constateert dat gemeenten aanvragen niet altijd afhandelen met een formeel besluit. Hierdoor wordt de toegang tot bezwaar- en beroepsprocedures lastiger gemaakt, juist voor mensen die zich in een kwetsbare positie bevinden. Volgens het NJCM staat deze praktijk op gespannen voet met fundamentele rechtsstatelijke en mensenrechtelijke waarborgen.

Het NJCM wijst erop dat Nederland op grond van nationale wetgeving en internationale mensenrechtenverdragen verplicht is om effectieve bescherming te bieden tegen dakloosheid en om bijzondere aandacht te hebben voor de belangen van kinderen en slachtoffers van geweld. Capaciteitsproblemen en financiële tekorten bij gemeenten kunnen volgens het NJCM geen rechtvaardiging vormen voor het onthouden van noodzakelijke opvang of rechtsbescherming.

In de brief doet het NJCM verschillende aanbevelingen aan de rijksoverheid, de VNG en gemeenten. Het NJCM roept onder meer op tot betere waarborgen voor toegang tot opvang, meer aandacht voor de belangen van kinderen, een einde aan beschikkingsvrij werken en structurele investeringen in maatschappelijke opvang. Het NJCM zal de ontwikkelingen op dit terrein nauwlettend blijven volgen.

Lees hier de volledige brief, of lees hier een samenvatting van de brief.