De NJCM‑werkgroep Asiel- en Migratierecht maakt zich zorgen over de manier waarop politieke partijen in hun verkiezingsprogramma’s omgaan met mensenrechtelijke verplichtingen in het migratiedebat. Steeds vaker worden fundamentele rechten ondergeschikt gemaakt aan maatregelen die vooral gericht zijn op het beperken van migratie, terwijl de daadwerkelijke problemen liggen in de structurele onderfinanciering en gebrekkige organisatie van de asielopvang en -procedure. Dit leidt tot lange wachttijden, ondermaatse opvangomstandigheden en maatschappelijke onrust. De werkgroep roept het nieuwe kabinet op om te kiezen voor oplossingen die recht doen aan mensenrechten en daadwerkelijk bijdragen aan een beter functionerend stelsel.
De werkgroep wijst op drie urgente thema’s:
- Aanpak overlastgevende asielzoekers en statushouders Maatregelen zoals intrekking van verblijfsvergunningen bij strafbare feiten zijn disproportioneel en in strijd met het non‑refoulementbeginsel. De werkgroep pleit voor zorgvuldige procedures en meer aandacht voor begeleiding, psychische hulp en integratie, in lijn met aanbevelingen van ketenpartners en experts.
- Asielopvang en financiering De aangekondigde bezuinigingen op het COA staan haaks op de groeiende behoefte aan opvangplekken. De werkgroep benadrukt dat opvang een mensenrechtelijke verplichting is en dat investeren in reguliere opvanglocaties zowel goedkoper als kwalitatief beter is dan noodopvang.
- Algoritmische besluitvorming en AI Het gebruik van algoritmen binnen het migratierecht brengt risico’s mee voor privacy, non‑discriminatie en rechtsbescherming. De werkgroep vraagt om aanvullende waarborgen en richtsnoeren, zodat fundamentele rechten van migranten niet in het gedrang komen.
De werkgroep constateert dat veel partijen inzetten op strenger asiel- en migratiebeleid, waarbij mensenrechten ondergeschikt dreigen te worden gemaakt. Dit biedt geen structurele oplossingen voor de bestaande problemen. Bij de aanpak van overlastgevende asielzoekers moet naast straf ook aandacht zijn voor begeleiding, opvangomstandigheden en integratie. Daarnaast is het cruciaal dat de kwaliteit van de asielopvang gewaarborgd blijft en dat er voldoende reguliere opvanglocaties worden gefinancierd. Tot slot vraagt de werkgroep om tijdige waarborgen bij de inzet van algoritmen en AI in het migratierecht. Het nieuwe kabinet wordt opgeroepen om mensenrechten leidend te maken in alle regelgeving, omdat dit uiteindelijk zorgt voor effectievere en duurzamere oplossingen. Het migratiedebat moet zich richten op echte oplossingen: een stabiel en menswaardig opvangstelsel, zorgvuldige en proportionele maatregelen, en een toekomstbestendige inzet van technologie die mensenrechten respecteert.
Lees hier de brief (ook verstuurd naar de heren Jetten en Bontenbal en de Vaste Commissie voor Asiel en Migratie van de Tweede Kamer).
