Over het NJCM

Hier lees je wat het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten doet en hoe het is georganiseerd.

Het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM) is in 1974 opgericht als de Nederlandse sectie van de International Commission of Jurists (ICJ). Het is uitgegroeid tot een gezaghebbende organisatie die zich met succes inzet voor de bescherming van mensenrechten in Nederland en het Nederlandse buitenlandse beleid.

Het NJCM draait op vrijwilligers. Deze deskundige en betrokken mensen houden de maatschappelijke en politieke ontwikkelingen steeds scherp in de gaten. Zij becommentariëren wetsvoorstellen en het regeringsbeleid en schrijven schaduwrapportages voor internationale mensenrechtencomités. Zij benaderen politici, beleidsmakers, journalisten, en mensenrechtenorganisaties op (inter)nationaal niveau: alles om het belang van mensenrechten op de agenda te houden.

Het NJCM vindt het belangrijk dat een diverse groep professionals kennis heeft van mensenrechten en de ontwikkelingen op dat terrein. Daarom organiseert het NJCM seminars en andere bijeenkomsten over actuele thema’s. Bovendien geeft het NJCM sinds 1976 het Nederlands Tijdschrift voor de Mensenrechten (NTM) uit. Al meer dan 40 jaar is het NTM het belangrijkste vaktijdschrift over mensenrechten in Nederland.

Samen weet je meer en sta je sterker. Daarom is het NJCM initiatiefnemer en lid van diverse fora op het terrein van de mensenrechten. Denk bijvoorbeeld aan de Commissie Meijers, het Breed Mensenrechten Overleg (BMO), het Breed Mensenrechten Overleg Nederland (BMO NL) en het Platform Mensenrechteneducatie (PMRE). Recentelijk is daar de Mensenrechtendialoog bij gekomen, gericht op de discussie met de Tweede Kamer, en de samenwerking met Kompass, een organisatie die NGO’s helpt politiek impact te maken.

International Commission of Jurists

Het NJCM is onderdeel van de International Commission of Jurists (ICJ): een internationale non-gouvernementele organisatie gevestigd in Genève die wereldwijd opkomt voor de rechtsstaat en de naleving van de mensenrechten. De ICJ omvat meer dan zeventig nationale secties en geaffilieerde organisaties die onafhankelijk opereren. Er zijn zestig prominente juristen aan de ICJ verbonden. Uit Nederland is dat prof. Egbert Myjer. Voor haar werk ontving de ICJ de eerste ‘European Human Rights Prize’ (1980), de ‘Wateler Peace Prize’ (1984), de Erasmus Prijs (1989) en de ‘United Nations Human Rights Prize’ (1993).

Civil Liberties Union for Europe

Op het niveau van de Europese Unie is het NJCM verbonden aan, en één van de oprichters van, de Civil Liberties Union for Europe (Liberties). Deze organisatie is ontstaan uit de samenwerking van een aantal gelijkgezinde organisaties uit verschillende EU-lidstaten die samen de European Liberties Platform vormden. In dat kader wordt vooral informatie over mensenrechten in eigen land gedeeld op liberties.eu

Organisatie

Het NJCM telt meer dan duizend leden en is een organisatie van vrijwilligers. De actieve leden verenigen zich in thematische werkgroepen rond een bepaald rechtsgebied. Iedere werkgroep wordt bijgestaan door een gecommitteerde: een prominente deskundige die van een afstandje meedenkt met de werkgroep.

Het NJCM wordt geleid door een bestuur, bestaande uit ten minste een voorzitter, een secretaris (vice-voorzitter) en een penningmeester. Andere bestuursleden zijn verantwoordelijk voor een of meer specifieke portefeuilles. Ook de bestuursleden zetten zich op vrijwillige basis en onbezoldigd in voor het NJCM. Zij sturen een betaald secretariaat aan, bestaande uit een uitvoerend directeur en een administratief medewerker. Het bestuur laat zich adviseren door een College van Aanbeveling. Het bestuur legt financiële en inhoudelijke verantwoording af aan de Algemene Ledenvergadering.

Lees hier NJCM’s Jaarverslag over 2016 (financieel en inhoudelijk) en de Statuten van de Vereniging NJCM.

Het bestuur van het NJCM bestaat uit:

  • Ton van den Brandt – voorzitter
  • Monique Oudenaarden-Steijns – vice-voorzitter/secretaris
  • Herman Veerbeek – penningmeester
  • Nina Kesar – bestuurslid, voorzitter werkgroep Europees recht
  • Lucille van Wijnbergen – bestuurslid

Het secretariaat wordt bemenst door:

  • Franka Olujic – uitvoerend directeur (met verlof)
  • Jeannette Kruseman – waarnemend uitvoerend directeur t/m december 2017
  • Toos Verhaar – administratief medewerker

Het College van Aanbeveling bestaat uit:

  • Quirine Eijkman, Lid College voor de Rechten van de Mens, Hogeschool Utrecht, Universiteit Leiden
  • Folkert Jensma, NRC Handelsblad

Werkgroepen

De actieve leden van het NJCM hebben zich georganiseerd in thematische werkgroepen rond een bepaald rechtsgebied. Zij houden de ontwikkelingen op hun terrein scherp in de gaten en nemen actie wanneer de situatie erom vraagt: een brief aan de minister of het parlement over wetsvoorstellen of beleidsvoornemens die niet voldoen aan de mensenrechtenstandaarden of een rapportage aan de Verenigde Naties over de naleving van een verdrag. Ook organiseren de leden seminars en andere bijeenkomsten over actuele onderwerpen. Daarnaast verrichten de leden van de werkgroepen juridisch onderzoek voor strategische procedures van het Public Interest Litigation Project (PILP) van het NJCM.

Geïnteresseerd?

Denk je dat je een bijdrage kan leveren, of wil je het NJCM ondersteunen?

Word lid 

Er zijn acht werkgroepen binnen het NJCM:

Werkgroep Duurzaam Ondernemen en Mensenrechten

De Urgenda-klimaatrechtzaak, moderne slavernij en de gevolgen van de aardbevingen voor de woningen en gezondheid van Groningse bewoners. Dat zijn slechts drie van de kwesties waar de werkgroep Duurzaam Ondernemen en Mensenrechten (DOEM) zich de afgelopen tijd over heeft gebogen.

Want de werkgroep DOEM houdt zo veel mogelijk alle ontwikkelingen in de gaten op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) en de naleving van de UN Guiding Principles on Business & Human Rights. De leden volgen nauwgezet wat de overheid, het bedrijfsleven en andere maatschappelijke organisaties op dit terrein doen en reageren daarop met een opiniestuk, een steunbrief of een inhoudelijk seminar.

De komende tijd wordt spannend. Zo heeft de FNV een rechtszaak tegen de FIFA aangespannen omtrent de schendingen in Qatar. Daarnaast hebben de werkgroepleden het voorstel van de gecommitteerde Jan Eijsbouts omarmd om te streven naar de oprichting van een arbitrage-tribunaal op het gebied van Business & Human Rights.

  • Voorzitter: Kamala Laghate
  • Vice-voorzitter: Constance Kwant
  • Gecommitteerde: Jan Eijsbouts

Werkgroep Europees recht

De leden van de werkgroep Europees recht richten zich op mensenrechten in de Europese Unie, de Raad van Europa en de verhouding tussen deze twee instituten. Daarbij speelt steeds de vraag wat de invloed hiervan is op Nederlandse wetgeving en beleid.

Om de betekenis van Europese ontwikkelingen voor Nederland te duiden, organiseerde de werkgroep seminars over de verhouding tussen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, het EU-Grondrechtenhandvest en de Nederlandse Grondwet. Ook organiseerden de leden een seminar voor ngo’s over lobbyen voor mensenrechten op EU-niveau.

Verder schrijven de leden mee aan internetconsultaties over nieuwe wetgeving – recentelijk over het wetsvoorstel computercriminaliteit en adviseren zij ngo’s over de vraag of zij beroep kunnen instellen bij het Hof van Justitie van de EU.

De werkgroep Europees recht schrijft bovendien nieuwsberichten over mensenrechten en fundamentele vrijheden in Nederland en Europa voor de website van liberties.eu.

  • Voorzitter: Nina Kesar
  • Vice-voorzitters: Floor van Holsteijn en Nikki Kok
  • Gecommitteerde: vacature

Werkgroep Internationale Bescherming Mensenrechten

De werkgroep Internationale Bescherming Mensenrechten (IBM) volgt het mensenrechtenbeleid van de Nederlandse regering op het bilaterale en multilaterale niveau. Speciale aandacht gaat uit naar de Verenigde Naties en de Raad van Europa. Daarnaast monitort IBM de implementatie van internationale mensenrechtenverdragen in Nederland en coördineert de totstandkoming van een groot aantal (schaduw)rapportages aan de VN-Mensenrechtenraad en de VN-Verdragscomités.

Het afgelopen jaar rapporteerde het NJCM onder meer over de naleving van het Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten. Dat rapport kwam tot stand in nauwe samenwerking met een aantal deskundige NGO’s en werd ondertekend door liefst twintig organisaties. Twee vertegenwoordigers van het NJCM lichtten het rapport vervolgens mondeling toe aan het betreffende Verdragcomité in Geneve. De sessie met de Nederlandse regering staat gepland in het voorjaar van 2017.

  • Voorzitter: Ilse de Jonge & Dieke Brockhus
  • Gecommitteerde: Kees Flinterman

Werkgroep Internationaal Strafrecht

De werkgroep Internationaal strafrecht is een zeer divers gezelschap, met leden afkomstig van het Openbaar Ministerie, de rechterlijke macht, advocatenkantoren en maatschappelijke organisaties. Samen buigen zij zich over mensenrechtelijke vraagstukken in de nationale strafrechtspleging met een internationale component.

Dat leidde in het najaar van 2016 nog tot een high profile en zeer goed bezochte expert meeting over de kwestie van zogeheten 1F-ers: mensen tegen wie er ernstige redenen zijn om te veronderstellen dat zij in het buitenland misdrijven hebben begaan en daardoor geen status kunnen krijgen waardoor zij in een juridisch niemandsland belanden. Op basis van de bevindingen van deze expert meeting zal de werkgroep in 2017 concrete aanbevelingen aan de politiek formuleren.

De leden van de werkgroep buigen zich thans over onderwerpen als de aanpak van terrorisme, afroeping van de noodtoestand in verhouding tot het EVRM en schadevergoedingen na uitleveringsdetentie.

  • Voorzitter: Selen Helmer
  • Vice-voorzitter: Abdullahi Abdulrahman Abdalla
  • Secretaris: Sivan Fatah
  • Gecommitteerde: Marieke de Hoon

Werkgroep Jeugd- en Gezondheidsrecht

De werkgroep Jeugdrecht en Gezondheidsrecht richt zich op mensenrechtelijke vraagstukken op het terrein van het jeugdstrafrecht, het jeugdbeschermingsrecht (inclusief het bestuursrecht), het gezondheidsrecht en het vreemdelingenrecht.

Zo nodigde de werkgroep deskundigen uit verschillende disciplines uit om hun licht te schijnen over de mensenrechtelijke aspecten van jongensbesnijdenis. In 2015 resulteerde dit in een publicatie door de Stichting NJCM-Boekerij en een debat over het onderwerp op de Dag van de Rechten van de Mens.

In 2016-2017 staan twee onderwerpen hoog op de agenda: een deel van de werkgroep buigt zich over de ontwikkelingen rond interlandelijke adoptie, terwijl een andere groep de gesloten jeugdhulp en vrijwillige plaatsing onder de loep neemt.

  • Voorzitter: Goos Cardol
  • Gecommitteerde: Wilma Duijst

Werkgroep Staats- en Bestuursrecht

De overheid grijpt soms diep in het leven van burgers in. Daar is op zich niets mis mee. Maar dat moet wel zorgvuldig in de gaten worden gehouden.

Daarom hebben de leden van de werkgroep Staats- en  Bestuursrecht een reactie geschreven op het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de inlichtingendiensten (Wiv200). Daarin wijzen zij op de grote inbreuken op fundamentele rechten van burgers.

Ook het gebruik van Big Data door de overheid baart de leden zorgen. Door het organiseren van een seminar met een aantal deskundigen heeft de werkgroep aandacht gevraagd voor de wijze waarop het gebruik hiervan kan leiden tot onder meer ongelijke behandeling.

  • Voorzitter: Monique Oudenaarden-Steijns
  • Gecommitteerde: vacature

Werkgroep Strafrecht

Twee onderwerpen waarmee de werkgroep Strafrecht zich actief heeft bemoeid, zijn de laatste tijd veelvuldig in het nieuws geweest: etnisch profileren door de Nederlandse politie en de oplegging van de levenslange gevangenisstraf.

Maar er is meer: de grote mate van toepassing van voorlopige hechtenis door Nederlandse rechters, de weigering van een afgifte Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG), de modernisering van het Wetboek van Strafvordering, terrorismebestrijding en het verlofstelsel in hoger beroep in strafzaken en de levenslange gevangenisstraf.

Wanneer de werkgroep ziet dat er misstanden zijn of merkt dat het beleid niet strookt met wet- en regelgeving wordt de expertise binnen de werkgroep ingezet om hier ruchtbaarheid aan te geven. Dat kan zijn door een opinieartikel, een seminar met professionals of het schrijven van een brief aan de verantwoordelijke beleidsmakers. Het komt zelfs voor dat deze middelen allemaal worden ingezet, zoals bij de levenslange gevangenisstraf.

Het streven? Het beleid aangepast te krijgen, zodat het de mensenrechtelijke toets kan doorstaan.

  • Voorzitters: Nadine Achterberg & Anique van den Bosch
  • Gecommitteerde: Stijn Franken

Werkgroep Vreemdelingenrecht

Het verbeteren van de penibele en vaak marginale positie van migranten is één van de meest duidelijke uitdagingen als het gaat om mensenrechten in Nederland.

De werkgroep Vreemdelingenrecht buigt zich over kwesties met betrekking tot het vluchtelingenrecht, gezinsmigratie, arbeidsmigratie, zaken die betrekking hebben op (het gebrek aan) nationaliteit, vreemdelingenbewaring en mensenhandel.

Ook signaleren de leden situaties waarin etnische minderheden onheus worden bejegend of anders worden behandeld. Juist voor mensen die te maken hebben met een vreemde cultuur, vreemde gewoontes en gebruiken behoeven aandacht, zodat zij hier een menswaardig bestaan kunnen leiden.

  • Voorzitter: Thomas van Houwelingen
  • Gecommitteerde: Ashley Terlouw